آسیابهای قدیمی دزفول بیش از ۵۰۰۰ سال قدمت دارد، این آسیابها همگی در ساحل رود دز بنا شده اند. آسیابهای دزفول که به ۱۴ آسیاب می رسند در زمان ساسانیان در غرب شهر و در محله ای به نام “رعنا” ساخته شد تا به نیروی عظیم آب گندمهای طلایی مردم را آسیاب کند و آرد بسازد. در گویش عامیانه مردم دزفول، آسیابهای رعنا خوانده می شوند کلمه رعنا بازمانده شهر روناش است.بناهای باقی مانده در بستر رودخانه دز در محدوده شهر دزفول، بقایای سیستم آبیاری عظیم و دقیقی هستند که در زمانهای نزدیکتر به عنوان آسیاب از آنها بهره گرفته شده است.آسیابهای دزفول در فهرست آثار ملی جای گرفته اند.

تاریخ شهر‌ «دزفول‌» را خاورشناسان‌ ازآن‌ هنگام‌ که‌ این شهر پایتخت عیلامیان ـ حدود ۲۶۰۰پیش از میلاد ـ بود  و‌ «اوان‌» خوانده ‌می‌شد ، نزدیک‌ به‌ پنج‌ هزار سال‌ برآورد کرده اند . در نوشته های باستانی پس ازطوفان نوح ، از شهری به نام« اوان » نام برده شده است .
این شهر ، پایتخت تمدّن «عیلام» و سرآمد شهرهای مشرق زمین بوده است. کاوشگران غربی در نیم قرن اخیر ، ازجمله والتر هینتس ( Walter Hinz) آلمانی ، در کتاب خود تحت عنوان « دنیای گمشدة عیلام » که   به فارسی ترجمه شده ، می نویسد : « ممکن است اوان در جایی که امروز دزفول قرار دارد ، بوده باشد .»

بقعه عارف شیخ ابراهیم معروف به پیر بانگ گو در منطقه شهیون در ۴۰ کیلومتری شمال شهرستان دزفول و بعد از روستای حسن آقا در دامنه کوه سگریون واقع شده است. این منطقه مکانی زیبا و مناسب برای کوهپیمایی است و گردشگران زیادی برای استفاده از طبیعت زیبای آن به این منطقه می آیند. از جمله پوشش های گیاهی  این منطقه به درخت بلوط و نیز بوته های بادام اشاره کرد.

شهرستان دزفول با جاذبه های فراوان دیدنی و تاریخی یکی از زیباترین شهرهای ایران به شمار می رود . شب های دزفول نیز با روشنایی خیابان ها و دیدنیهای شهر در شب جلوه ی خاصی دارند .
عکس هایی زیبا از شب های دزفول در کنار پل تاریخی و ساحل رود همیشه خروشان دز و پارک ساحلی رعنای دزفول
عکس ها: محمد آذرکیش

روستاى لیوس در ۷۳ کیلومترىشمال شهرستان دزفول با مختصات جغرافیایی ۴۸ درجه و ۴۵ دقیقه طول شرقی و ۳۲ درجه و ۴۵ دقیقه عرض شمالی از توابع دهستان سید ولى الدین بخش سردشت دزفول واقع شده است . على رغم گذشت سالیان زیاد از عمر این روستاى تاریخى در بافت کهن خانه ها هنوز هم شاهد نحوه معیشت ،فرهنگ و سنن ،گویش ، آداب و رسوم و برپایى مراسم مختلف به شیوه کاملاً سنتى می باشیم.
این روستا علاوه بر بافت زیباى تاریخى خانه ها ، داراى جاذبه هاى گردشگرى طبیعى و بکر شامل کوهستانها ،مراتع بسیار زیبا ، باغهاى میوه ، رود خانه، آبشار و … می باشد . که در فصول بهار و پاییز و زمستان به علت آب و هواى مناسب میتواند پذیراى گردشگران زیادى از سراسر جهان باشد.

قلعه امیر بهمن خان صمصمام یکی از بناهای زیبای تاریخی شهرستان دزفول است. نمونه های زیبای آجرکاری این قلعه در نوع خود که برگرفته از معماری آجری دزفول است در نوع خود کم نظیر است.
عه امیر بهمن خان صمصام در ۲۳ کیلومتری شهر دزفول و ۳ کیلومتری روستای علی شلگهی قرار دارد که در گذشته متعلق به شخصی به نام امیر بهمن خان صمصام السلطنه بوده است. این قلعه تا قبل از انقلاب اسلامی به طور کامل سالم بوده و حتی درب و پنجره های این قلعه نیز نصب بوده است اما بعد از آنکه ساکنان قلعه ، این مکان را ترک کرده اند رو به فرسایش رفته.

بدنه بافت قدیم دزفول را خانه ها و بناهایی آجری تشکیل می دهد که صرفنظر از شکل و اندازه از هویتی خاص تبعیت می کنند هویتی آجری با نوع معماری خاص منطقه دزفول ، شهری با زبان آجری . خانه تاریخی تیزنو به شماره ۲۵۷۳ در ردیف آثار ملى ایران به ثبت رسیده و یکی از بزرگترین و زیباترین خانه های محله قلعه است که در ضلع شرقی میدان اصلی این محله واقع شده است. پیکره اصلی خانه متعلق به دوره صفویه است که تغییرات عمده ای در دوره قاجار و اوایل پهلوی به خود دیده است.

حمام کرناسیون (موزه مردم شناسی) که به شماره ۸۴۷۷ در ردیف آثار ملی ایران به ثبت رسیده ، یکی از بناهای زیبای معماری دوره قاجاریه در دزفول در مرکز محله کرناسیون در شمالی ترین قسمت بافت قدیم قرار گرفته است.
مرمت این بنا از سال ۸۲ آغاز شد و در سال ۱۳۸۵ به موزه مردم شناسی دزفول تبدیل گردید.

بقعه محمد بن جعفر طیار (ع) در فاصله پنج کیلومتری شهر دزفول ، در شهرکی به این نام قرار دارد و یکی از زیارتگاه های مهم شهرستان دزفول به شمار می رود . صاحب بقعه فرزند جعفر طیار پسر عموی امام علی علیه السلام و داماد امام علی علیه السلام (شوهر ام کلثوم) است که در سال ۱۹ هجری قمری در جنگی که برای فتح شوشتر در این منطقه صورت گرفته بود به همراه سپاه اسلام به عنوان یکی از فرماندهان سپاه اسلام به این منطقه آمده بود .  

گزارش تصویری از ساباط باقلیون دزفول
ساباط ها گذرهای سر پوشیده ای هستند که ضمن پیوسگی بیشتر بافت قدیم دزفول باعث خنکی هوا در گرمای تابستان برای عبور را نیز فراهم می کرده اند. این مجموعه ها به دلیل ارزش های معماری و فرهنگی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده اند